Lise 10.Coğrafya 2.Dönem 1.Sınav
-
Beşeri afetler nedir? Açıklayınız ve üç tane örnek veriniz.
-
Afetler neye göre sınıflandırılır?
-
Orman yangınlarına neden olan doğal ve beşeri faktörlere birer örnek veriniz.
-
Türkiye'de afetlerin oluşmasında etkili olan coğrafi özellikleri açıklayınız.
-
2000-2020 yılları arasında dünyada en çok yaşanan ve en çok can kaybına neden olan afet türlerini karşılaştırınız.
-
Afetlerin dünya üzerindeki alansal dağılışında neden dengesizlik vardır? Örnek vererek açıklayınız.
-
Türkiye'de sel ve taşkınların en fazla yaşandığı başlıca illere üç tane örnek veriniz.
-
Plansız yerleşme, akarsu yataklarındaki yapılaşma ve ormanların tahrip edilmesinin sel ve taşkınlar üzerindeki etkisini açıklayınız.
-
Türkiye'de orman yangınlarının nedenleri nelerdir? Açıklayınız.
-
Türkiye'de orman yangını riski en yüksek olan bölgeler nerelerdir? Belirtiniz.
-
Afet yönetimi nedir? Kısaca açıklayınız.
-
Risk yönetimi nedir? Açıklayınız.
-
Kütle hareketleri (heyelan, kaya düşmesi vb.) öncesinde eğimli yamaçlarda yapılması gerekenlerden iki tanesini yazınız.
-
Orman yangınları öncesinde alınması gereken önlemlerden, ormanların gözetlenmesi ile ilgili olanları açıklayınız.
-
Aşağıda verilen cümlelerden doğru olanların başına (D), yanlış olanların başına (Y) koyunuz.
1. (.....) Türkiye'de en sık görülen doğal afet türü depremlerdir.
2. (.....) Kütle hareketleri (heyelanlar), en çok Karadeniz Bölgesi'nde görülür.
3. (.....) Türkiye, Alp-Himalaya deprem kuşağında yer almaktadır.
4. (.....) Sel ve taşkınlar, en az can kaybına neden olan doğal afetlerdir.
5. (.....) Çığ olayları, en çok Akdeniz Bölgesi'nde görülür.
6. (.....) Orman yangınları, genellikle yaz aylarında artış gösterir.
7. (.....) Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF), Türkiye'deki en aktif fay hattıdır.
8. (.....) Baraj yapımı ve dere ıslah çalışmaları, sel ve taşkın riskini artırır.
9. (.....) Türkiye'de teknolojik afetler doğal afetlerden daha sık görülür.
10. (.....) Depremlerin en büyük etkisi can kayıplarıdır.
-
Aşağıda Verilen Kavramları Eşleştirin:
a. Coğrafya Bilgi Sistemleri (CBS)
b. Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP)
c. Afetzede
d. Kütle Hareketleri
e. Heyelan
f. Sel
g. Orman Yangını
h. Kasırga
ı. Meteorolojik Gözlemler
i. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD)
1. (.....) Yamaç eğiminin fazla olduğu bölgelerde sıkça görülen, toprak ve kayaların yer değiştirmesi olayı.
2. (.....) Verilerin bilgisayar ortamında işlenmesini ve analizini sağlayan sistemler.
3. (.....) Aşırı yağışlar sonucu oluşan, yerleşim yerlerini ve tarım arazilerini su altında bırakan doğal olay.
4. (.....) Hasar görmüş ve zor durumda kalmış insan.
5. (.....) Hava olaylarını takip ederek afete dönüşebilecek durumları önceden tespit etme.
6. (.....) Karar verme süreçlerinde kullanılan, karmaşık problemleri basitleştirmeye yarayan yöntem.
7. (.....) Türkiye'de afetlerin yönetimi ve koordinasyonundan sorumlu kurum.
8. (.....) Geniş alanlarda etkili olan, şiddetli rüzgarlarla karakterize hava olayı.
9. (.....) Kontrolsüz bir şekilde yayılan, büyük zararlara yol açan yangın.
10. (.....) Toprak kayması, kaya düşmesi gibi olayların genel adı.
CEVAP ANAHTARI
- Beşeri ortamda insan faaliyetleri sırasında gerçekleşen afetlere beşeri afetler denir. Nükleer kazalar, sanayi patlamaları ve maden kazaları beşeri afetlere örnektir.
- Afetler genellikle oluşum nedenine ve oluştuğu ortama göre sınıflandırılır. Ayrıca etki alanının genişliğine veya etki süresine göre de sınıflandırılabilir.
- Yıldırım düşmesi orman yangınlarına neden olan doğal bir faktör iken, insanların dikkatsizliği (örneğin, söndürülmemiş sigara) orman yangınlarına neden olan beşeri bir faktördür.
- Türkiye'nin konumu, iklimi, jeolojik ve jeomorfolojik yapısı afetlerin oluşmasında en önemli etkenlerdir.
- En çok yaşanan afet türü sel ve taşkınlar iken, en çok can kaybına neden olan afet türü deprem ve tsunamidir.
- Dünyanın bazı bölgelerinde coğrafi özellikler, iklim koşulları ve tektonik hareketler nedeniyle afetler daha sık yaşanırken, bazı bölgelerde bu tür olaylar daha seyrektir. Örneğin Güneydoğu Asya'da deprem, tsunami, volkanik püskürmeler, kasırga, sel ve taşkın gibi afetler çok sık yaşanırken Asya'nın kuzeyinde ise bu afetler daha seyrek meydana gelmektedir.
- Balıkesir, Rize ve Antalya.
- Bu faktörler, suyun doğal akışını engelleyerek, suyun emilimini azaltarak ve erozyonu artırarak sel ve taşkınların şiddetini ve sıklığını artırır.
- Türkiye'deki orman yangınlarının temel nedenleri doğal faktörler (aşırı sıcaklar, yıldırım düşmesi) ve insan kaynaklı faktörlerdir. İnsan kaynaklı yangınların büyük çoğunluğu (%87) ihmal, dikkatsizlik veya kasıtlı kundaklama sonucu meydana gelmektedir.
- Türkiye'de orman yangını riski en yüksek olan bölgeler Akdeniz kıyı kuşağı ve Batı Anadolu Orman Bölgeleri'dir.
- Afet yönetimi, afetlerden önce yapılması gereken zarar azaltma ve hazırlık çalışmalarından oluşan risk yönetimi ile afet anındaki müdahale ve afet sonrasındaki iyileştirmelerden oluşan kriz yönetimini içeren çalışmaların bütünüdür.
- Risk yönetimi, afetlerden korunmak ve olası kayıpları azaltmak için yapılması gereken çalışmaların bütünüdür. Bu çalışmalar, risk ve zarar azaltma, afetlere hazırlık ve erken uyarı sistemlerini içerir.
- * Eğimi fazla yamaçların eteğinde kazı ve inşaat faaliyetlerinden kaçınılmalı. * Eğimli yamaçlardaki bitki örtüsü korunmalı ve bu alanlarda ağaçlandırma yapılmalı.
- Ormanlar; sabit gözetleme noktaları (kule ve kulübeler), gezici ve sabit gözeticiler, hava araçları ile sürekli olarak gözetlenmelidir.
- 1. (Y) 2. (D) 3. (D) 4. (Y) 5. (Y) 6. (D) 7. (D) 8. (Y) 9. (Y) 10. (D)
- 1.e, 2.a, 3.f, 4.c, 5.ı, 6.b, 7.i, 8.h, 9.g, 10.d