CEVAP ANAHTARI

1. Portolan haritaları, XIII. yüzyıl sonlarına doğru Avrupa'da ortaya çıkan, ada, liman, nehir ağızları, kayalıklar ve sığ yerleri gösteren deniz haritalarıdır. Enlem ve boylam çizgileri yerine rüzgargülü taşıyan bu haritalarda, çeşitli coğrafi bölgelerde yaşayan insan ve hayvanların resimleri de yer almıştır. Müslüman coğrafyacıların haritaları coğrafi veri açısından daha doğru olsa da, Pîrî Reis'in haritaları hariç insan, hayvan, gemi gibi resimler içermemektedir.
2. Merâga Rasathanesi, sahip olduğu gelişmiş astronomi aletleri ve bilimsel çalışmalarıyla hem Doğu'da (Pekin, Semerkant, İstanbul) hem de Batı'da gözlemevlerine örnek olmuştur. Burada kullanılan aletler, XVI ve XVII. yüzyıllarda Avrupa rasathanelerinde kullanılan aletlerle karşılaştırılabilecek zenginlikteydi ve Müeyyeddin el-Urdî ile Tûsî gibi bilim insanlarının çalışmalarıyla geliştirilmiştir.
3. * Devlet yöneticilerinin ve vakıfların desteği * Toplumun beden ve ruh sağlığına verilen önem * Bulaşıcı hastalıkların önlenmesi amacıyla hastanelerin açılması * Kimsesizlere ve sakatlara yardım etme isteği * Hekimlerin eğitimine verilen önem
4. * Harun Reşid'in hastanesi, ilk tam teşekküllü hastane olma özelliği taşır. * İslam dünyasındaki hastaneler genellikle vakıf ve devlet eliyle finanse edilmiştir. * Irk, din ve mezhep ayrımı gözetmeksizin ücretsiz tedavi hizmeti sunulmuştur. * Eczane, kütüphane ve eğitim salonları gibi bölümleri içermiştir. * Hastalıkların türüne göre farklı koğuşlar (salonlar) bulunmuştur.
5. * Kâfur: Veba gibi salgın hastalıklarda antiseptik, kan toplayıcı ve ağrı giderici özelliklerinden faydalanılmıştır. * Sandal: İlaç yapımında kullanılmıştır (metinde doğrudan kullanım amacı belirtilmemiş). * Papatya: İlaç yapımında kullanılmıştır (metinde doğrudan kullanım amacı belirtilmemiş).
6. * İbn Nefis, hastasının baş ağrısının güneş çarpmasından kaynaklandığını teşhis etmiştir. Tedavi olarak, hastanın baş ağrısını gidermek için burundan verilmeye devam edilecek bir karışım uygulamış ve ayrıca hazırladığı şurup ve ilaçları da reçeteye yazmıştır.
7. * İslam dünyasında eczacılık, başlangıçta tıp bilimine bağlı olarak gelişmiş ve hekimler tarafından yürütülmüştür. Hastalar ilaçları "kökçü, otçu, attar" adı verilen esnaflardan temin ederdi. Abbasiler Dönemi'nde ise eczacılık kendine has bir yapıya kavuşmuş, 765'te Bağdat'ta ilk eczane açılmıştır. IX. yüzyıldan itibaren ilaç yapım laboratuvarları bulunan eczanelerde toz, şurup, macun gibi çeşitli ilaçlar üretilmeye başlanmıştır.
8. * El-Cezerî, hem teoriye hem de uygulamaya önem veren bir mühendisti. "Uygulamaya geçmemiş bir bilgi doğru ile yanlış arasında bir yerdedir." sözüyle, teorik bilginin pratik uygulamalarla test edilmesi ve doğrulanması gerektiğini vurgulamıştır. Eserlerinde, Antik Dönem'den gelen mühendislik geleneğini devam ettirmiş, önceki aletleri mükemmelleştirmiş ve kendi icatlarını da teori ve pratiği birleştirerek hayata geçirmiştir.
9. Endülüs'te Müslümanlar, Bağdat ve Şam gibi dönemin ünlü bilim merkezleriyle olan ilişkileri sayesinde Eski Yunan'a ait eserleri bölgeye taşımışlardır. Halife II. Hakem'in Kurtuba Medresesi, dünyanın her yerinden öğrenci kabul eden önemli bir bilim merkezi haline gelmiştir. Özellikle cebir, geometri, astronomi ve tıp alanlarında büyük gelişmeler yaşanmıştır. Halk arasında okuryazar oranının yüksek olması ve çok sayıda kütüphanenin bulunması da bilimin gelişmesine katkı sağlamıştır.
10. Murâdî'nin *Kitâbü'l-Esrâr fî Netâ'ici'l-Efkâr* adlı eseri, mekanik oyuncaklar, su ile çalışan saatler, savaş makineleri, suyun kaldırma gücüyle çalışan aletler ve güneş saati çizimleri gibi mekanik aletlerin tasarımlarını içermektedir. Eser, Doğu'nun mekanik mühendisliğinden bağımsız olarak hazırlanmıştır ve mekanik aletlerde denge unsuru olarak cıva kullanılmıştır.
11. Zerkâlî'nin astronomi alanındaki çalışmalarına örnekler şunlardır: 1. Batlamyus'un astronomi ile ilgili bilgilerine eleştiriler getirmiştir. 2. Dünya ile Güneş arasındaki mesafeyi ölçmüştür. 3. Tuleytula Cetvelleri adı verilen Zic ve Almanak'ı düzenlemiştir.
12. * İbn Tufeyl, Dünya'nın küre şeklinde ve Güneş'ten çok daha büyük olduğunu, yeryüzünün Güneş'le aydınlanıp ısındığını, Güneş'in daima Dünya'nın yarısından fazlasını aydınlattığını savunmuştur.
13. * İbn Rüşd'e göre İlahî Hakikat'ın bilgisine götüren yollardan birisi de akıldır. Felsefe, insanları varlıklar hakkında düşünmeye ve varlıkları yaratanı düşünmeye sevk etmektedir. Din de aynı amaca sahiptir. Kur'an-ı Kerim bizim düşünmemizi istediğine göre birçok olayın nedenini bulmak için aklımızı kullanmalıyız. Aklımızı kullanınca da düşünürüz. Düşünce de bir çeşit felsefe yapmak demektir. Ona göre gerçeklere ulaşmak için tevil (açıklama, yorumlama) şarttır. İyi felsefeciler tevil yolunu tutarlar. Fıkıhçılar tevile taraftar olmadıklarından kolay kolay anlaşamaz ve mezheplere ayrılır. İbn Rüşd, bu görüşleriyle akıl ile vahyin çatışmadığını belirterek felsefe ile dini uzlaştırmaya çalışmıştır.
14. * İslam biliminin Avrupa'ya geçişi tarihî süreç içinde üç farklı yol üzerinden gerçekleşmiştir. Bunlardan birincisi VIII. yüzyıldan itibaren, İber Yarımadası'nın alınmasıyla birlikte İslam dünyası ile Avrupa'nın batısı arasında köprü kurularak İslam dünyasındaki çalışmaların Avrupa'ya aktarılmasıdır. İkincisi ise XI. yüzyılın ikinci yarısında Güney İtalya üzerinden açılmıştır.
15. * Chesterli Robert, İslam dünyasından yaptığı çevirilerle Batı dünyasına "Algebra" (Cebir) ve "Algoritma" gibi yeni terimler kazandırmış ve cebir bilgisinin Avrupa'da öğrenilmesini sağlamıştır.
16. * İdrîsî, Orta Çağ'ın önde gelen coğrafyacılarından biri olarak kabul edilir. Dünya haritası ve bölge haritaları çizmiş, bu haritalar Avrupa denizcileri tarafından yüzyıllar boyunca kullanılmıştır. Ayrıca, coğrafya alanında kapsamlı bir eser olan Nüzhetü'l-Müştâk fî İhtirâkı'l-Âfâk'ı yazmıştır.
17. İbn Heysem'in karanlık oda deneyi, ışığın küçük bir delikten geçerek karşı duvarda ters bir görüntü oluşturması prensibine dayanır. Bu ilke, fotoğraf makinesinin temel çalışma prensibidir; objektiften giren ışık, sensör üzerinde ters bir görüntü oluşturur.* *
18. Bîrûnî'nin bilimsel çalışma anlayışı, öncekilerin başarılarını takdir etmek, yanlışlarını düzeltmek ve elde edilen bilgiyi gelecek nesillere aktarmaktır. Bu anlayış, bilimsel bilginin sürekli geliştiği ve birikimli olduğu ilkesini vurgular.* *
19. 1. Matematiksel coğrafyayı bağımsız bir disiplin haline getirmesi. 2. Enlem ve boylam hesaplamaları, şehirlerarası uzaklıkları belirleme ve kıble bulma metotları geliştirmesi. 3. Enlem ve boylam ölçümü için aletler geliştirmesi.* *
20. Kânûn fi't-tibb, beş ciltten oluşan kapsamlı bir tıp eseridir. İlk ciltte tıbbın genel prensipleri, organların ve sistemlerin açıklamaları yer alır. İkinci ciltte basit ilaçlar ve özellikleri alfabetik olarak sınıflandırılmıştır. Üçüncü ciltte vücudun farklı kısımlarıyla ilgili hastalıklar ele alınır. Dördüncü ciltte organlara özgü olmayan hastalıklar ve tümörler, çıbanlar gibi konular incelenir. Beşinci ciltte ise terkip ilaçları ve hazırlanma yöntemleri ayrıntılı bir şekilde açıklanır.
21. 1. İrrasyonel sayıların rasyonel sayılar gibi işlemlerde kullanılabileceğini göstermiştir. 2. Cebirsel denklemleri sınıflandırmış ve özellikle üçüncü dereceden denklemlere koni kesitlerini kullanarak geometrik çözümler getirmiştir. 3. Denklemlerin birden fazla kökeni olabileceğini ortaya koymuştur.
22. El-Hâzinî, suyun özgül ağırlığının sıcaklık derecesine bağlı olduğuna dair açık seçik bir bilgiye sahiptir. Kendi terazisinde tarttığı suyun yazın kışa göre daha düşük bir ağırlığa sahip olduğunu belirtir.
23. Şerafeddin el-Tusi, matematik alanında özellikle üçüncü dereceden denklemler üzerine yaptığı çalışmalarla tanınır. Mesailül-cebr vel-Mukabele adlı eserinde üçüncü dereceden denklemleri on üçe ayırmış, bunların bir kısmının pozitif köklere sahip olduğunu, bir kısmının ise çözümünün mümkün olmadığını belirterek yaklaşık çözümlerini ortaya koymuştur. Ayrıca küp kök hesaplamalarının bir genellemesini yapmıştır.
24. Medrese, İslam tarihinde eğitim ve öğretim kurumlarının genel adıdır ve "okumak, anlamak, bir metni öğrenmek ve ezberlemek için tekrarlamak" anlamlarına gelen ders kökünden türetilmiştir. İslam tarihindeki önemi, İslamiyet'in kitabi bir din olması ve vahyin "oku" emriyle başlamasıyla yakından ilişkilidir. Medreseler, İslam dünyasında ilim ve kültürün yayılmasına, âlimlerin yetişmesine, farklı ilim dallarında çalışmalar yapılmasına olanak sağlamıştır. Vakıflar aracılığıyla desteklenen medreseler, aynı zamanda sosyal ve kültürel hayatın da merkezleri olmuştur.
25. Gazâlî'ye göre ilim, insanın nefsini arıtabilmesi ve yaratıcısına daha çok yaklaşabilmesi için bir araçtır. Hakikati, helali ve Allah'ın rızasını umarak ilim öğrenmek ibadettir. Âlimin ilmiyle amel etmesi, bilmiyorum demekten çekinmemesi, itirazları dikkate alması ve konuları anlatırken zor yollara girmemesi gerektiğini savunur. Talebenin de dünya ile alakasını azaltması, hocasına saygılı olması, az konuşması ve tevazu içinde olması gerektiğini vurgular.âlimin talebesine yumuşak ve anlayışlı olması gerektiğini savunur.