9.Sınıf Fizik Sene Sonu Yazılı
-
İletken ve yalıtkan maddeler arasındaki temel fark nedir? Açıklayınız ve günlük hayattan iletken ve yalıtkanlara üçer tane örnek veriniz.
-
Faraday kafesi nedir? Açıklayınız ve kullanım alanlarına iki örnek veriniz.
-
"Elektrik alan çizgileri kavramını açıklayınız. Elektrik alan çizgileri ile ilgili öğrencilerin düşebileceği iki yanılgıyı belirtiniz ve bu yanılgıların neden yanlış olduğunu açıklayınız."
-
"Cisimleri elektrikle yükleme yöntemlerinden sürtünme ve etki ile yüklemeyi açıklayınız. Sürtünme ile yüklemede hangi faktörler cisimlerin hangi yükle yükleneceğini belirler? Etki ile yükleme yönteminde, yüklenecek cismin son yük durumu nasıl kontrol edilir?"
-
Hava çakmağı deneyi nedir? Bu deneyde kuru pamuğun alev almasının nedenlerini açıklayınız.
-
Sıcaklık ölçümünde kullanılan farklı termometre çeşitlerini ve bu termometrelerin hangi özelliklerinden yararlanılarak yapıldığını açıklayınız.
-
"Isı sığası nedir? Açıklayınız. Isı sığasının birimi nedir ve hangi faktörlere bağlıdır? Isı sığasının ayırt edici bir özellik olup olmadığını açıklayınız."
-
"Hâl değişimi nedir? Açıklayınız. Erime, buharlaşma, donma ve yoğuşma olaylarını tanımlayınız ve bu olayların doğadaki önemini su döngüsü üzerinden açıklayınız."
-
Termodinamiğin Temel Yasası nedir? Açıklayınız ve günlük hayattan bir örnek veriniz.
-
Isı transferi yöntemleri nelerdir? Her birini kısaca açıklayınız ve örnekler veriniz.
-
Aşağıda verilen cümlelerden doğru olanların başına D, yanlış olanların başına Y koyunuz.
1. (.....) Erime sıcaklığı, maddenin kütlesine bağlı bir özelliktir.
2. (.....) Saf bir maddenin donma sıcaklığı, erime sıcaklığına eşittir.
3. (.....) Buharlaşma sadece sıvının yüzeyinde gerçekleşir.
4. (.....) Kaynama, içten buharlaşma olarak da adlandırılır.
5. (.....) Bir maddenin buharlaşma ısısı, donma ısısına eşittir.
6. (.....) Yoğuşma, buharlaşmanın tersi bir olaydır.
7. (.....) Kaynama sıcaklığı, sıvının yüzeyindeki basınçtan etkilenmez.
8. (.....) Süblimleşme, katı bir maddenin doğrudan gaz haline geçmesidir.
9. (.....) Erime ısısı, birim kütledeki katının erimesi için gerekli olan ısı miktarıdır.
10. (.....) Donma sırasında madde dışarıya ısı verir.
-
Aşağıda verilen eşleştirmeleri yapın:
a. Isı
b. Sıcaklık
c. Erime
d. Donma
e. Buharlaşma
f. Yoğuşma
g. Erime Isısı
h. Donma Isısı
ı. Buharlaşma Isısı
i. Hal Değişimi
1. (.....) Bir maddenin gaz halden sıvı hale geçmesi.
2. (.....) Bir maddenin katı halden sıvı hale geçmesi için gereken ısı.
3. (.....) Bir maddenin ortalama kinetik enerjisinin ölçüsü.
4. (.....) Bir maddenin sıvı halden katı hale geçmesi.
5. (.....) Bir maddenin sıvı halden gaz hale geçmesi için gereken ısı.
6. (.....) Maddenin katı, sıvı veya gaz halinde bulunması.
7. (.....) Bir maddenin katı halden sıvı hale geçmesi.
8. (.....) Enerji transferinin bir şekli.
9. (.....) Bir maddenin sıvı halden gaz hale geçmesi.
10. (.....) Bir maddenin sıvı halden katı hale geçmesi için gereken ısı.
CEVAP ANAHTARI
- İletken maddeler, elektrik yüklerinin serbestçe hareket etmesine izin verirken, yalıtkan maddeler bu hareketi engeller. *İletken örnekleri:* Metal kaşık, bakır tel, insan vücudu *Yalıtkan örnekleri:* Plastik bardak, tahta masa, cam pencere
- Faraday kafesi, iletken bir malzeme ile kaplanmış, içindeki alanı dış elektriksel etkilerden koruyan bir yapıdır. *Kullanım alanları:* 1. Elektronik cihazların hassas devrelerini dış elektromanyetik girişimlerden korumak. 2. Yıldırım düşmelerine karşı binaları korumak.
- "Elektrik alan çizgileri, elektrik alanın yönünü ve şiddetini görsel olarak temsil etmeye yarayan hayali çizgilerdir. Elektrik alan çizgileri pozitif yüklerden çıkar, negatif yüklerde sonlanır ve hiçbir zaman birbirlerini kesmezler. Öğrencilerin düşebileceği yanılgılar: 1. "Yüklü bir parçacık elektrik alan çizgisi üzerinde değilse elektrik alan o parçacığa bir kuvvet uygulamaz." Bu yanılgı yanlıştır çünkü elektrik alan çizgileri sadece elektrik alanın görsel bir temsilidir. Yükler elektrik alanın her noktasında kuvvet hisseder. Elektrik alan çizgilerinin olmadığı yerler, orada elektrik alan olmadığı anlamına gelmez, sadece çizim ölçeğinden kaynaklanan boşluklardır. 2. "Elektrik alan çizgileri, yüklerin elektrik alanda izlediği yörüngelerdir." Bu yanılgı da yanlıştır. Yüklü bir parçacığın elektrik alandaki yörüngesi, tıpkı yer çekimi alanında hareket eden cisimlerin yörüngesi gibidir. Yörünge, yüklü parçacığın alana giriş açısına bağlıdır. Bu nedenle yüklü parçacıkların elektrik alandaki yörüngesi, alan çizgileri boyunca olabildiği gibi alan çizgilerini kesecek şekilde de olabilir."
- " * Sürtünme ile Yükleme: Başlangıçta nötr olan iki cisim birbirine sürtüldüğünde, cisimlerden birinden diğerine elektron transferi olur. Elektron kaybeden cisim pozitif yüklenirken, elektron kazanan cisim negatif yüklenir. Cisimlerin hangi yükle yükleneceği, elektron verme eğilimlerine bağlıdır. Bu eğilim, triboelektrik seri denilen bir veri tablosuna bakılarak anlaşılabilir. Tablodaki malzemelerin elektron verme eğilimi, aşağıdan yukarıya doğru artmaktadır. * Etki ile Yükleme: Yüksüz bir iletken cisme, yüklü bir cisim yaklaştırıldığında (temas ettirilmeden), iletken cismin içindeki serbest elektronlar hareket eder. Eğer yaklaştırılan cisim pozitif yüklüyse, elektronlar o cisme doğru hareket eder ve iletkenin o tarafı negatif yüklenir. İletkenin diğer tarafı ise pozitif yüklenir. Bu durumda, yüklü cisim uzaklaştırılmadan iletken cisim topraklanırsa, elektronlar toprağa akar veya topraktan elektron gelir. Sonuç olarak, iletken cisim yaklaştırılan cismin zıt işaretiyle yüklenir. Eğer yaklaştırılan cisim negatif yüklüyse, süreç tam tersi şekilde işler."
- * Hava çakmağı deneyi, bir silindir ve piston yardımıyla havanın sıkıştırılmasıyla kuru pamuğun alev almasını sağlayan bir deneydir. Piston aniden itildiğinde silindir içindeki hava sıkışır. Sıkışan havanın üzerine fiziksel iş yapılır ve bu iş, havanın iç enerjisini artırır. İç enerjisi artan havanın sıcaklığı yükselir. Yükselen sıcaklık, kuru pamuğun tutuşma sıcaklığına ulaşmasına ve alev almasına neden olur.
- * Sıcaklık ölçümünde kullanılan termometre çeşitleri şunlardır: 1. Sıvılı termometreler: Sıvıların (genellikle cıva veya alkol) sıcaklıkla genleşmesi prensibinden yararlanılır. 2. Metal termometreler: Metallerin sıcaklıkla genleşmesi prensibinden yararlanılır. 3. Gazlı termometreler: Gazların hacim ve basınçlarının sıcaklıkla değişmesi prensibinden yararlanılır. 4. Dijital termometreler: Katıların elektriksel dirençlerinin sıcaklıkla değişmesi prensibinden yararlanılır. 5. Pirometreler: Maddelerin yaydığı ışığın (radyasyonun) sıcaklıkla değişmesi prensibinden yararlanılır.
- "Isı sığası, bir maddenin sıcaklığını 1 derece değiştirmek için gerekli olan ısı miktarıdır. C = m.c formülü ile ifade edilir, burada m kütle ve c öz ısıdır. Birimi J.K⁻¹ veya cal.°C⁻¹'dir. Isı sığası kütleye bağlı olduğu için ayırt edici bir özellik değildir."
- "Hâl değişimi, bir maddenin fiziksel durumunun değişmesidir. Erime katıdan sıvıya geçiş, buharlaşma sıvıdan gaza geçiş, donma sıvıdan katıya geçiş ve yoğuşma gazdan sıvıya geçiştir. Su döngüsü, suyun buharlaşma, yoğuşma, yağış ve akış süreçlerini içeren ve yeryüzündeki yaşamın devamlılığını sağlayan doğal bir olaydır."
- * Termodinamiğin Temel Yasası, "Evrende enerji yoktan var olmaz, var olan enerji de yok olmaz ancak biçim değiştirir." şeklindedir. Örneğin, bir bardak çayın içine atılan metal kaşık, bir süre sonra çay ile ısıl dengeye gelir. Bu sırada çay bir miktar enerji kaybederken kaşık bir miktar enerji kazanır, ancak toplam enerji miktarı değişmez.
- * Isı transferi yöntemleri üç tanedir: 1. *İletim:* Katı maddelerde, atom veya moleküllerin titreşimleriyle ısı enerjisinin aktarılmasıdır. Örneğin, metal bir çubuğun bir ucunu ısıttığımızda ısının diğer uca yayılması. 2. *Konveksiyon:* Sıvı ve gazlarda, ısınan akışkanın yoğunluğunun azalmasıyla yükselmesi ve soğuk akışkanın yerini alması sonucu ısı transferinin gerçekleşmesidir. Örneğin, kalorifer peteğinin odayı ısıtması. 3. *Işıma:* Elektromanyetik dalgalar (örneğin, kızılötesi ışınlar) yoluyla ısının transferidir. Maddesel ortama ihtiyaç duymaz. Örneğin, Güneş'ten Dünya'ya gelen ısı.
- 1. Y 2. D 3. Y 4. D 5. Y 6. D 7. Y 8. D 9. D 10. D
- 1.f, 2.g, 3.b, 4.d, 5.ı, 6.i, 7.c, 8.a, 9.e, 10.h