9.Sınıf DKAB 2.Dönem 1.Yazılı
-
Dinin değerlerin oluşumundaki etkisini açıklayınız.
-
Örf ve âdetlerin değerlerin oluşumuna etkisini açıklayınız.
-
Temel değerler nelerdir? Bir toplumun varlığını devam ettirmesi için hangi temel değerlere sahip olması gerekir? Metinde belirtilenlerden örnekler vererek açıklayınız.
-
Adalet nedir? Açıklayınız ve adalet kavramının zıddı olan kavramlara iki örnek veriniz.
-
Şecaat nedir? İslam dininde şecaatin önemini Kur'an'dan bir örnekle açıklayınız.
-
İsrâ suresi 23-24. ayetlerde anne babaya karşı nasıl davranılması gerektiği ile ilgili üç tane öğüt veriniz.
-
Metinde geçen "savurganlar şeytanların dostlarıdır" ifadesi ne anlama gelmektedir? Açıklayınız.
-
"Kur'an-ı Kerim'deki Âl-i İmrân suresi 191. ayetine göre, insanın hangi durumlarda Allah'ı (c.c.) anması gerektiği hakkında bilgi veriniz ve bu durumun ibadete dönüşmesi nasıl açıklanır?"
-
Sünnet-i gayr-i müekkede nedir? Üç tane örnek veriniz.
-
Haram nedir? Üç tane örnek veriniz ve haramı helal saymanın sonucunu açıklayınız.
-
"Ameller niyetlere göredir..." hadisini yorumlayınız.
-
'İslam ahlakının temelini oluşturan kaynaklar nelerdir? Açıklayınız.'
-
"Birr" kelimesinin Kur'an'daki anlamlarından birini örnek vererek açıklayınız.
-
Dürüst ticaretin önemini metinde geçen hadis bağlamında açıklayınız.
-
Aşağıda verilen cümlelerden doğru olanların başına (D), yanlış olanların başına (Y) koyunuz.
1. (.....) İkindi namazının sünneti ve yatsı namazının ilk sünneti sünnet-i müekkededir.
2. (.....) Nafile namaz kılmak mendup davranışlardandır.
3. (.....) Yemek içmek haram fiillere örnektir.
4. (.....) Haramlar sadece ayetlerle belirlenmiştir, hadislerle belirlenmemiştir.
5. (.....) Haramı helal saymak dinden çıkmaya sebep olur.
6. (.....) Vaciplerin terk edilmesi tahrimen mekruhtur.
7. (.....) Abdest alırken suyu israf etmek tenzihen mekruhtur.
8. (.....) Namazda gülmek müfsit bir davranıştır.
9. (.....) İbadetlerin kabulü için gerekli olan temel ilkeler; Kur’an ve sünnete uygunluk, niyet, ihlas ve bid’atlerden kaçınmadır.
10. (.....) İbadetlerin geçerliliği için niyetin olması şart değildir.
-
Aşağıda verilen eşleştirmeleri yapın:
a. Allah'ın rızasını gözeterek yapılan her türlü davranış.
b. İbadetlerde gösterişten uzak durmak.
c. Dinin özüne aykırı, sonradan uydurulan şeyler.
d. İbadetleri bilinçli olarak yapmak.
e. İslam'da kolaylaştırma esastır.
f. Allah'a kulluk bilincinde olmak.
g. Amellerin değerini belirleyen unsur.
h. İbadetlerin kabul şartı.
ı. Peygamberlerin önemli özelliklerinden biri.
i. Dinde yeniliklere açık olmak.
1. (.....) İhlas
2. (.....) Niyet
3. (.....) Bid'at
4. (.....) İbadet
5. (.....) Kolaylık
6. (.....) Şükretmek
7. (.....) Samimiyet
8. (.....) Gösterişten uzak durmak
9. (.....) İhlaslı olmak
10. (.....) Medeniyet
-
Boşlukları uygun kelimelerle doldurun:
"Ameller _______ göredir."
"İhlasla yapılan damla kadar ibadet, ihlassız yapılan _______ kadar ibadetten üstündür."
"_______, şirk ve gösterişten uzak kalmaktır."
"Dinde _______ değil _______ esastır."
"_______, dinî bir delile dayanmayan inanç ve davranışlardır."
"İbadetlerde _______ uzak olmak gerekir."
"Her ibadet belli ölçülerde _______ ve _______ gerektirir."
"Yüce Allah insanı, gücünün _______ bir yük ile sorumlu tutmamıştır."
"_______, ibadetin Allah (c.c.) katında kabul olabilmesinin en önemli şartıdır."
"_______ ve dine aykırı olan inançlara hurafeler denir."
CEVAP ANAHTARI
- Din, toplumun kültürünün ana unsuru olup toplumsal kuralların her birini en etkili şekilde oluşturmaktadır. Toplumların değer yargılarından hukuk sistemlerine kadar dinin etkisi görülür. Dinin kuralları toplumsal hayatı kolaylaştırır ve insanlar arası ilişkileri düzenler. Din, inanan insanlara sorumluluklar yükler. Anne babaya itaati, akrabalar arası ilişkileri canlı tutmayı ve ihtiyaç sahiplerine yardımda bulunmayı emrettiğinden toplumda birlik ve beraberlik duygusunun sürekli olarak canlı kalmasını sağlar.
- Örf ve âdetler, bir toplumdaki insanların neyi, ne zaman ve nasıl yapmaları gerektiğini tayin eden, düzenleyen kurallardır. Sosyal hayatı düzenleyen kuralların bir bölümünü oluştururlar. Örf ve âdetler kültürün temel taşlarıdır. Toplum bir yandan gelişen hayat şartlarına uyum sağlamaya çalışırken öte yandan örf, âdetler ve sosyal değerlerin toplumun temelindeki değişmezliğini sürdürmesi gerekir.
- Temel değerler, bir toplumdaki farklı anlayışları ve bölgesel kültürleri birleştiren, herkesin ortak paydasını oluşturan değerlerdir. Bir toplumun varlığını devam ettirmesi için şu temel değerlere sahip olması gerekir: dürüstlük, iffetli olmak, kendini geliştirmek, vefalı olmak, kendine hâkim ve ölçülü olmak, aile ilişkilerine saygılı olmak, güvenilir olmak ve sadakat, saygı ve sevgi, iyi kalpli ve arkadaş canlısı olmak, adil olmak. Bu değerler, toplumun birlik ve beraberliğini, sosyal uyumunu ve ahlaki standartlarını korumasına yardımcı olur.
- Adalet, sözlükte yasalarla sahip olunan hakların herkes tarafından kullanılmasının sağlanması, herkese kendine uygun düşeni, kendi hakkı olanı verme, doğruluk anlamlarına gelir. Her şeyde hakkı gözetmek ve hak edene hakkını vermektir. Adalet kavramının zıddı olan kavramlara örnekler: adaletsizlik ve haksızlık.
- Şecaat, cesaret, yiğitlik, yüreklilik ve kahramanlık anlamına gelir. İslam dininde şecaat, savaşta kahramanlık göstermenin yanı sıra, sıkıntıları göze alarak üstün değerleri korumaya yönelten ruhsal bir yetenektir. Kur'an'da Fetih suresi 29. ayette ashabın inkârcılara karşı güçlü ve cesur oldukları belirtilerek şecaatin önemi vurgulanmıştır.
- 1. Anne babaya öf bile dememek ve onları azarlamamak. 2. Onlara karşı gönül alıcı güzel sözler söylemek. 3. Onlara merhametle ve alçak gönüllülükle davranmak.
- Kötü iş yapmak bakımından savurganlarla şeytanlar arasında bir benzerlik gerçekleşir. Allah'ın verdiği nimeti Allah rızasına aykırı yollarda kullanan kişi, şeytanın "kefûr (inkârcı)" sıfatıyla nitelendirilir.
- "Âl-i İmrân suresi 191. ayetine göre insan, ayaktayken, otururken ve yanları üzerine yatarken, yani her halinde Allah'ı (c.c.) anmalıdır. Bu durum, insanın en doğal davranışlarının bile Allah'ı (c.c.) hatırlayarak ve O'nun yaratılışı üzerine düşünerek ibadete dönüşebileceğini gösterir."
- Sünnet-i gayr-i müekkede, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) bazen yaptığı bazen de terk ettiği sünnetlerdir. Örnekler: 1. İkindi namazının sünneti 2. Yatsı namazının ilk sünneti 3. Abdest alırken ayakları yıkamaya başlarken niyet etmek (Hanefi mezhebine göre)
- Haram, Yüce Allah'ın yapılmasını kesinlikle yasakladığı davranışlardır. Örnekler: 1. Allah'a şirk koşmak 2. Haksız yere adam öldürmek 3. Kumar oynamak Haramı helal saymak ise dinden çıkmaya sebep olur.
- Bu hadis, yapılan işlerin değerinin ve sonucunun, o işi yaparken güdülen niyetle doğrudan ilişkili olduğunu ifade eder. Bir işin dış görünüşü ne kadar iyi olursa olsun, eğer niyet kötü veya yanlışsa, o işin Allah katında bir değeri olmayabilir.
- 'İslam ahlakının temelini oluşturan kaynaklar Kur'an ve Sünnet'tir. Kur'an, Allah'ın (c.c.) kelamıdır ve Müslümanlar için temel rehberdir. Sünnet ise Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed'in (s.a.v.) sözleri, fiilleri ve onaylarıdır. Müslümanlar, ahlaki konularda bu iki kaynağa başvurarak doğru yolu bulmaya çalışırlar.'
- "Birr" kelimesi, Kur'an'da kötülük ve günahın (ism) zıddı olarak kullanılır. Örneğin, "...iyilik (birr) ve takvâ hususunda yardımlaşın, günah (ism) ve haksızlık yolunda yardımlaşmayın..." ayetinde "birr", iyilik ve hayır kavramını ifade eder.
- Metinde geçen hadiste, müttaki davranan, iyilik eden ve dürüst iş yapan ticaret erbabının kıyamet gününde "füccâr" (günahkârlar) damgası yemekten kurtulabileceği belirtilmektedir. Bu hadis, ticaret hayatında dürüstlüğün ve ahlaki değerlere uygun davranmanın ahiret açısından büyük önem taşıdığını vurgulamaktadır.
- 1. Y) 2. D) 3. Y) 4. Y) 5. D) 6. D) 7. D) 8. D) 9. D) 10. Y)
- 1.a, 2.d, 3.c, 4.f, 5.e, 6.g, 7.h, 8.b, 9.ı, 10.i
- niyetlere, deniz, İhlas, zorlaştırma, kolaylaştırma, gösterişten, zahmet, çaba, üstünde, İhlas, batıl