12.Sınıf Sosyoloji 2.Dönem Sonu Sınav
-
Toplumsal kurumların bireylerin hayatını nasıl kolaylaştırdığı hakkında bilgi açıklama yapınız.
-
İhtiyaçları karşılamaya yönelik uygulamalar ile tarihsel süreklilik arz eden kalıplaşmış davranışların (toplumsal kurumlar) arasındaki fark nedir? Açıklayınız.
-
Evlilik türlerini eş seçimine göre sınıflandırınız.
-
İkamet yerine göre evlilik türleri nelerdir? Açıklayınız.
-
"Türkiye'deki kadın hareketlerinin evrelerini açıklayınız."
-
"Osmanlı toplumunda kadınların ekonomik hayata katılımına üç tane örnek veriniz."
-
"Eğitimin bireylerin toplumsal statüsü üzerindeki etkileri hakkında bilgi açıklama yapınız."
-
"Sosyolojide kültür kavramının anlamı nedir? Açıklayınız."
-
Kültürün toplumsal hayattaki düzenleyici ve anlamlandırıcı rolü hakkında bilgi veriniz.
-
Bir toplumda kültürün bireylere öğrettiği değerler ve davranış kalıplarından üç tane örnek veriniz.
-
Baskın kültür nedir? Baskın kültürün homojen olmamasının nedenlerini açıklayınız.
-
Kültürleşme ve kültürel emperyalizm arasındaki farkı açıklayınız. Her birine birer örnek veriniz.
-
Tevariklerin farklı yaşama biçimlerini belirleyen en önemli unsur sizce nedir?
-
Dukha halkını Moğollardan ayıran en belirgin özellik nedir? Açıklayınız.*
-
Aşağıda verilen cümlelerden doğru olanların başına (D), yanlış olanların başına (Y) koyunuz.
1. (.....) Etnik merkezcilik, kişinin kendi kültürünü esas alarak diğer kültürleri küçük görmesidir.
2. (.....) Kültürel görelilik yaklaşımı, her kültürü kendi iç değerler sistemi bakımından anlamayı reddeder.
3. (.....) Yabancı hayranlığı, kişinin kendi kültürünü hakir görüp, dışarıdan gelen her tür kültür unsurunu olumlamasına dayalı bir ruh halidir.
4. (.....) Demokratik toplumlarda kültürel farklılıklara daha az toleransla yaklaşılır.
5. (.....) Türk toplumunun imparatorluk tecrübesi, farklı kültürlerin bir arada yaşadığı barışçı bir toplumsal iklim doğurmuştur.
6. (.....) Kültür merkezciliği, diğer kültürlerin medeni dünyanın içinde yer alabileceğine inanır.
7. (.....) Diktatörlüğe dayalı siyasal rejimlerde ait olunan kültür eleştirel bir yaklaşımla değerlendirilir.
8. (.....) Toplumsal çevresini kendi haklılığı konusunda ikna edemeyen kültürel değerlerin yaşama şansı yüksektir.
9. (.....) Montesquieu, Acem Mektupları isimli eserinde Fransız toplumunu eleştirmiştir.
10. (.....) Moriskolar, İspanya'da kökenlerine ait bilgileri derlemek ve kültürlerini canlı tutmak için çalışmalar yapmaktadırlar.
-
Aşağıda verilen kavramları tanımlarıyla eşleştirin:
a. Kültür
b. Etnosantrizm
c. Kültürel Görelilik
d. Yabancı Hayranlığı
e. Kültürel Etkileşim
f. Asimilasyon
g. Akültürasyon
h. Kültürel Miras
ı. Alt Kültür
i. Popüler Kültür
1. (.....) Bir toplumun tarihsel süreç içinde ürettiği ve kuşaktan kuşağa aktardığı maddi ve manevi değerlerin bütünü.
2. (.....) Kişinin kendi kültürünü üstün görerek diğer kültürleri küçük görmesi.
3. (.....) Farklı kültürlerin karşılaşması ve birbirini etkilemesi süreci.
4. (.....) Bir kültürün, başka bir kültürün etkisi altında kalarak kendi özgünlüğünü kaybetmesi.
5. (.....) Bir toplum içinde, baskın kültürden farklı özelliklere sahip olan grup.
6. (.....) Bir kültürün değerlerini ve uygulamalarını başka bir kültüre benimsetme süreci.
7. (.....) Bir bireyin veya grubun, yeni bir kültüre adapte olurken kendi kültüründen bazı unsurları koruması.
8. (.....) Bir toplumun geçmişinden günümüze taşıdığı, korunması gereken maddi ve manevi değerler.
9. (.....) Kültürel farklılıklar hakkında değer yargılarından kaçınmayı öneren ve her kültürü diğerine göre göreceli kabul eden bir yaklaşım.
10. (.....) Kişinin kendi kültürünü değersiz görerek, yabancı kültürlere hayranlık duyması.
CEVAP ANAHTARI
- Toplumsal kurumlar, bireylere hazır toplumsal roller ve ilişki formları sunarak hayatı kolaylaştırır. Bireylerin birbirlerinden beklentilerini karşılar, özel yeteneklerini geliştirebilecekleri ortamlar yaratır ve belirsizliği azaltarak amaç ve hedeflerini kolayca belirlemelerini sağlar.
- İhtiyaçları karşılamaya yönelik uygulamalar, belirli bir ihtiyacı gidermeye odaklanan geçici çözümler olabilirken, toplumsal kurumlar tarihsel süreçte oluşmuş, kalıplaşmış ve süreklilik arz eden davranış örüntüleridir. Kurumlar, sadece bir ihtiyacı karşılamakla kalmaz, aynı zamanda toplumsal düzeni sağlar, değerleri aktarır ve davranışları yönlendirir.
- Dıştan evlenme (egzogami) ve içten evlenme (endogami).
- Anne çevresi (matrilokal), baba çevresi (patrilokal) ve ev açma (neolokal).
- "Türkiye'deki kadın hareketleri genel olarak üç evrede incelenebilir: (1) Kadınların toplumsal ve özellikle ekonomik hayata katılım evresi (1700'lerden I. Meşrutiyet'e kadar), (2) Kadınların kamusal alanda toplumsal aktör olma evresi (I. Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'in ilanına kadar), (3) Cumhuriyet'in ilanıyla başlayıp günümüze kadar devam eden, siyasal haklar elde etme ve toplumsal eşitliği sağlama evresi."
- "(1) Külliyelerin, medreselerin ve camilerin yapımında önemli katkılar sağlamaları, (2) 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren kent merkezlerinde gelişen ekonomik hayatta yer almaları, özellikle tekstil alanındaki üretimde kadın emeğinin yoğun olarak kullanılması, (3) Gelişmekte olan Osmanlı sanayisinin ihtiyaç duyduğu alanlarda açılan eğitim kurumlarında eğitim alma imkanı bulmaları."
- "Eğitim, bireylerin toplumsal statüsü üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Özellikle üniversite eğitimi, bireylerin kültürel ve bilimsel bilgi birikimini artırarak iş dünyasında ve devlet kademelerinde daha iyi pozisyonlara gelmelerini sağlar. Ücretsiz eğitim imkanları, toplumun alt tabakalarından gelen bireylerin de yükselmesine olanak tanıyarak dikey hareketliliği destekler."
- "Sosyolojide kültür, toplumsal hayatın bütününü kuşatan ve insanın toplumsal etkinliğinin tüm alanlarını kapsayan genel bir kavramdır. Sosyalleşme, statü-rol dağılımı, toplumsal değer ve norm gibi temel sosyolojik kavramlar kültürle ilişkilidir."
- Kültür, toplumsal hayatın düzenli ve anlamlı bir şekilde sürdürülmesini sağlayan önemli bir unsurdur. Dil, eğitim, sanat ve toplumsal kurumlar gibi çeşitli biçimleri aracılığıyla bireylere değerler, inançlar, estetik beğeniler ve toplumsal ilişkiler öğretir. Böylece toplumda neyin doğru, neyin yanlış, neyin güzel, neyin çirkin olduğuna dair ortak bir anlayış oluşturur.
- 1. Yeme içme alışkanlıkları (örneğin, hangi yiyeceklerin yenilebilir olduğu, yemek yeme adabı). 2. Kime saygı gösterileceği (örneğin, yaşlılara, büyüklere, otorite figürlerine saygı). 3. Mahremiyet sınırları (örneğin, kişisel alanın nerede başlayıp nerede bittiği, hangi konuların özel olduğu).
- Baskın kültür, bir toplumda yaygın olan kültüre verilen isimdir. Baskın kültürün homojen olmamasının nedenlerinden biri, günümüzün çoğul kültürel yapılara sahip toplumlarında alt kültürlerin ve baskın kültürle çatışan karşı kültürlerin varlığıdır.
- Kültürleşme, farklı kültürden birey ve grupların belli bir etkileşime girmesi ve bu etkileşim sonunda her iki tarafın da değişikliğe uğramasıdır. Örneğin, Türk mutfağının Alman mutfağıyla etkileşime girmesi sonucu ortaya çıkan yeni yemekler. Kültürel emperyalizm ise bir kültürün çeşitli araçlarla kendisini başka kültürlere egemen kılması ve o kültürü köklerinden koparmasıdır. Örneğin, Amerikan filmlerinin ve dizilerinin dünya genelinde yaygınlaşarak yerel kültürleri etkilemesi.
- Tevariklerin farklı yaşama biçimlerini belirleyen en önemli unsur, idari bakımdan kontrolü güç sahra koşullarında yaşamalarıdır.
- *Dukha halkını Moğollardan ayıran en belirgin özellik, yüksek yamaçlarda Ren geyiği yetiştirerek göçer hayatlarını sürdürüyor olmalarıdır. Moğolistan'da onlardan başka Ren geyiği yetiştiren bir topluluk bulunmamaktadır.*
- 1. (D) 2. (Y) 3. (D) 4. (Y) 5. (D) 6. (Y) 7. (Y) 8. (Y) 9. (D) 10. (D)
- 1. a, 2. b, 3. e, 4. f, 5. ı, 6. g, 7. h, 8. c, 9. i, 10. d