12.Sınıf İslam Bilim Tarihi 2.Dönem Sonu Sınav
-
Darülfünun'un Osmanlı eğitim sistemindeki rolü nedir? Açıklayınız.*
-
II. Abdülhamit Dönemi'nde sanayi eğitimine verilen öneme üç tane örnek veriniz.*
-
Osmanlı ordusunun modernleşmesi sürecinde Fransa'dan getirilen uzmanların isimlerinden üç tanesini yazınız.
-
Gelenbevi İsmail Efendi'nin Mekteb-i Bahriye-i Şahane'deki görevi neydi ve hangi alanda çalışmalar yapmıştır?
-
Karl Ambroise Bernard'ın "Mekteb-i Tıbbiyye-i Adliyye-i Şahane"nin kurulmasındaki rolünü açıklayınız.
-
Hacı Paşa'nın tıp alanındaki çalışmalarından üç tanesini yazınız.
-
Akşemsettin'in tıp alanındaki çalışmalarına iki örnek veriniz ve bu çalışmaların önemini belirtiniz.
-
Takiyüddin'in astronomi alanındaki çalışmalarını ve bu çalışmaların sonuçlarını kısaca açıklayınız.
-
Müslümanların ilk denizcilik faaliyetleri ve ilk deniz savaşları hakkında bilgi veriniz.
-
XV. yüzyılda İslam denizciliğinin ulaştığı seviye ve bu durumun Avrupalı denizcilere etkileri nelerdir? Açıklayınız.
-
Portolan haritalarının özelliklerinden üç tanesini yazınız.
-
Pîrî Reis'in kartografya alanındaki çalışmalarının önemini açıklayınız.
-
Aşağıda verilen cümlelerden doğru olanların başına D yanlış olanların başına Y koyunuz.
1. (.....) XVI. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde bilimsel çalışmalar durma noktasına gelmiştir.
2. (.....) Takiyüddin, Osmanlı döneminde önemli astronomi çalışmaları yapmıştır ve rasathane kurmuştur.
3. (.....) Semerkant Gözlemevi, İstanbul Gözlemevi'nin kurulmasında etkili olmuştur.
4. (.....) Uluğ Bey, bir yılın uzunluğunu günümüzdeki ölçüme oldukça yakın bir değerle hesaplamıştır.
5. (.....) Zic-i Uluğ Bey adlı eser, sadece İslam dünyasında değil, Avrupa'da da temel kaynak olarak kullanılmıştır.
6. (.....) Kopernik'in "Güneş Merkezli Evren" teorisi, İslam astronomlarının çalışmalarından etkilenmemiştir.
7. (.....) İslam astronomları, Batlamyus'un "Yer Merkezli Evren" görüşünü eleştirmemişlerdir.
8. (.....) Ali Kuşçu, Semerkant Gözlemevi'nde çalışmamıştır.
9. (.....) İstanbul'da gözlemlenen kuyruklu yıldız, halk arasında büyük bir heyecan yaratmamıştır.
10. (.....) Takiyüddin'in eserleri günümüzde dijital ortamda katalog halinde kayıtlı değildir.
-
Aşağıda verilen eşleştirmeleri yapın:
a. Denizde yön bulmak için kullanılan alet
b. Güneş'in ya da yıldızların yükseklik açılarının ölçülmesini sağlayan alet
c. İki nokta ya da iki yıldız arasındaki aralık açısını ölçmede kullanılan alet
d. Açısal yükseklik ölçümünde kullanılan bir astronomi aleti
e. Afrika deniz yolunu dolaşarak Hindistan'a ulaşan Portekizli denizci
f. Ünlü Arap kaptan, "Deniz Aslanı" olarak bilinir
g. Müslümanların Bizans'a karşı kazandığı ilk büyük deniz savaşı
h. İslamiyet'in yayılması için yapılan ilk deniz seferi sırasında gidilen yer
i. Müslümanların kullandığı ticaret yollarının başlangıç noktası
j. Hız ölçmek için kullanılan birim
1. (.....) Zatü's-Savari Savaşı
2. (.....) Vasco da Gama
3. (.....) Habeşistan
4. (.....) Mağrip
5. (.....) Usturlap
6. (.....) Pusula
7. (.....) Kadran
8. (.....) Yakup Sopası
9. (.....) Ahmed İbn Mâcid
10. (.....) Knot
CEVAP ANAHTARI
- *Darülfünun, Osmanlı Devleti'nde yükseköğretimin kurumsallaşmasında önemli bir rol üstlenmiştir. Farklı dönemlerde açılıp kapanmasına rağmen, yükseköğretim kurumuna duyulan ihtiyaçtan dolayı sürekli yeniden açılmış ve çeşitli bölümlerde eğitim vermiştir. Daha sonra İstanbul Üniversitesi'ne dönüşmüştür.*
- *II. Abdülhamit Dönemi'nde sanayi eğitimine verilen öneme üç örnek: 1. 1885 yılında "Mekteb-i Sanayi"nin (endüstri meslek lisesi) açılması, 2. 1892'de "Halkalı Ziraat Mektebi"nin açılması, 3. Haberleşme alanında teknik bilgilerin öğretilmesi için telgrafçılık okulu açılmasıdır.*
- Lafitte-Clavé, Chevalier Truguet ve Le Roy.
- Gelenbevi İsmail Efendi, Mekteb-i Bahriye-i Şahane'de matematik ve geometri dersleri vermiştir. Top namlularının hedefi bulması konusunda başarılı çalışmalar yapmıştır.
- Karl Ambroise Bernard, Avusturya asıllı bir hekim olarak Sultan II. Mahmut'un isteği üzerine İstanbul'a gelmiş ve "Mekteb-i Tıbbiyye-i Adliyye-i Şahane"nin kurucu hekimi olmuştur. Çalışmaları ve yazdığı eserlerle Türk tıbbına büyük hizmetlerde bulunmuştur.
- Hacı Paşa'nın tıp alanındaki çalışmaları şunlardır: * Şifa-ül-Eskam (Hastalıkların Şifası) adlı ilk tıp kitabını yazmıştır. * Deva-ül-âlâm (Elemlerin ya da hastalıkların çaresi) adlı eserini yazmıştır. * Şifa-ül-Eskam'ı özetleyerek Müntahab-ı Şifâ isimli kitabını yazmıştır.
- Akşemsettin, *Maddetü'l-Hayat* adlı eserinde bitkilerin şifa kaynağı olabileceğini ve hastalıkların tedavisinde kullanılması gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca, bilim tarihinde ilk defa "mikrop ve bulaşma" tezini öne sürmüş ve mikropların vücutta "kuluçka ve gelişim dönemleri" olduğunu belirtmiştir.
- Takiyüddin, Uluğ Bey Zîci'nin yetersiz olduğunu belirterek yeni astronomi hesaplarının yapılmasını önermiştir. III. Murat'ın fermanıyla Tophane sırtlarında bir gözlemevi kurmuş ve burada sinüs, tanjant, kosinüs hesaplamaları yapmış ve sonuçları tablolar halinde kaydetmiştir.
- Müslümanlar, ilk olarak Habeşistan'a yapılan hicret sırasında denizden faydalanmışlardır. Mekke'nin Şuaybe Limanı açıklarında korsanlara karşı verilen mücadele İslam denizcilik tarihinin başlangıcıdır. Hz. Osman zamanında Bizans'a karşı kazanılan Zatü's-Savari Savaşı, ilk büyük deniz savaşı olarak kabul edilmiştir.
- XV. yüzyılda İslam denizciliği çok yüksek bir seviyeye ulaşmıştır. Portekizliler ve diğer Avrupalılar, Müslüman denizcilerden yön bulma, konum belirleme, açık denizlerde mesafe ölçümü gibi konularda bilgi ve metotlar öğrenmişlerdir.
- Ada, liman, nehir ağızları, kayalıklar ve sığ yerleri göstermesi, enlem ve boylam çizgileri yerine rüzgârgülü taşıması, çeşitli coğrafi bölgelerde yaşayan insan ve hayvanların resimsel sunumlarının yer alması.
- Pîrî Reis, Amerika'yı da kapsayan ilk Osmanlı haritasını hazırlamış, dünya haritacılığında önemli bir yere sahip olmuştur. Onun haritaları, o dönemde henüz tam olarak keşfedilmemiş kıtaların doğru bir şekilde tasvir edilmesini sağlamıştır.
- 1. Y 2. D 3. D 4. D 5. D 6. Y 7. Y 8. Y 9. Y 10. Y
- 1.g, 2.e, 3.h, 4.i, 5.b, 6.a, 7.d, 8.c, 9.f, 10.j