12.Sınıf Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi Sene Sonu Yazılı
-
SSCB'nin dağılma sürecini hızlandıran "glasnost" ve "perestroyka" politikaları nelerdir? Bu politikaların SSCB üzerindeki etkilerini açıklayınız.
-
11 Eylül saldırıları sonrasında ABD'nin Orta Doğu ve Afrika'ya yönelik politikalarının merkezinde hangi düşünce yer almıştır? Açıklayınız.
-
Oyunların olumlu özelliklerinden üç tanesini belirtiniz.
-
Türkiye'nin 1990'lı yıllardan itibaren Balkan ülkeleriyle geliştirdiği ilişkilerde ön plana çıkan temel unsurlar nelerdir? Üç tane örnek veriniz.
-
Irak'ın işgali sonrası Türkiye'nin tutumu ve bunun Türk-Amerikan ilişkilerine etkileri hakkında bilgi veriniz.
-
FETÖ'nün Türkiye'deki yapılanması hakkında bilgi vererek, örgütün hangi devlet kurumlarında kadrolaştığını açıklayınız.
-
Yumuşama Dönemi'nin (1962-1979) temel özelliklerini ve bu dönemin uluslararası siyasete etkilerini açıklayınız. Ayrıca, bu dönemde yaşanan SALT I ve Helsinki Deklarasyonu gibi önemli gelişmelerin neler olduğunu belirtiniz.
-
Camp David Antlaşması'na giden süreçte Mısır Hükümeti'nin politikasında SSCB'den uzaklaşma eğiliminin nedenlerini açıklayınız.
-
1973 Petrol Krizi'nin ortaya çıkmasında etkili olan OAPEC'in (Petrol İhraç Eden Arap Ülkeleri Birliği) başlıca amaçlarını açıklayınız.
-
Kıbrıs Sorunu'nda Türkiye'nin 1956 yılından itibaren savunduğu "Ada'nın taksimi" tezinin gerekçeleri hakkında bilgi vererek, bu tezin Kıbrıs Türkleri açısından ne gibi kazanımlar sağladığını açıklayınız.
-
1974-77 döneminde Türkiye ekonomisinin yaşadığı sorunları ve bu sorunların nedenlerini açıklayınız.
-
Aşağıda verilen cümlelerden doğru olanların başına D, yanlış olanların başına Y koyunuz.
1. (.....) 1974-77 döneminde Türkiye'nin dış borcu, DÇM kullanımı ile 11,7 milyar dolara ulaşmıştır.
2. (.....) 1978'de hükümet DÇM girişini durdurmuş ve DÇM'lerin ekonomiye getirdiği yük hemen ortadan kalkmıştır.
3. (.....) 1974-77 döneminde iç tasarruflar düşmüş ve dış açık GSMH'nin %5,7'si seviyesine ulaşmıştır.
4. (.....) 1974-77 döneminde döviz rezervlerinin tükenmesiyle Türkiye geniş çaplı dış borçlanmaya yönelmiştir.
5. (.....) 1970'li yıllarda ASALA terör örgütü, Türkiye ile müttefiklerini düşman olarak görmüştür.
6. (.....) ASALA terör örgütünün yaptığı saldırılar sonucu 1973-1984 yılları arasında 50'den fazla Türk diplomatı hayatını kaybetmiştir.
7. (.....) Ermenistan'ın 1993'te Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ bölgesini işgal etmesi, diaspora Ermenilerini zayıflatmıştır.
8. (.....) Türkiye, Ermenistan ile iyi ilişkiler tesis etmeye çalışmış ve Karadeniz İş Birliği Örgütü'ne bu ülkeyi de davet etmiştir.
9. (.....) 2008 yılında Türkiye ve Ermenistan arasında Peynir ve Futbol Diplomasisi olarak adlandırılan süreçler yaşanmıştır.
10. (.....) Türkiye, 1950'den sonra ulaştırma politikasında demir yollarına öncelik vermiştir.
CEVAP ANAHTARI
- "Glasnost" (açıklık), devlet yönetiminde ve işleyişinde şeffaflığı ifade ederken, "perestroyka" (yeniden yapılanma) ise ekonomik alanda reformları ve yeniden düzenlemeleri içerir. Bu politikalar, başlangıçta SSCB'nin modernleşmesini ve verimliliğini artırmayı amaçlamış olsa da, merkezi kontrolün zayıflamasına, etnik sorunların su yüzüne çıkmasına ve bağımsızlık hareketlerinin güçlenmesine yol açarak SSCB'nin dağılma sürecini hızlandırmıştır.
- Enerji kaynaklarına hâkim olma düşüncesi.
- Oyunların olumlu özellikleri arasında eğlendirmesi, başarıyı ödüllendirmesi, gelişim hissi vermesi ve sosyalleşme ihtiyacını karşılaması sayılabilir.
- 1. Ekonomik gelişim düzeyini artırmaya yönelik girişimler ve bölgenin kalkınmasına destek olma. 2. Üst düzey siyasi görüşmelerle iş birliğini güçlendirme. 3. Bölgedeki çok etnikli, çok kültürlü ve çok dinli toplumsal yapıları destekleme.
- Türkiye, 1 Mart Tezkeresi ile ABD askerlerinin Türkiye üzerinden Irak'a saldırısına izin vermeyerek işgale doğrudan katılmamıştır. Bu durum, Orta Doğu'daki devletler tarafından takdirle karşılanırken, Türk-Amerikan ilişkilerinde kırılmaya sebep olmuştur. Tezkerenin reddedilmesi ve işgalin beklenen sonuçları vermemesi, ABD'nin bölgedeki Kürtlere daha fazla yakınlaşmasına yol açmıştır. Bu durum, Türkiye'nin "kırmızı çizgiler" olarak kabul ettiği politikalarda sorunlara neden olmuş ve Türk-Amerikan ilişkilerindeki kırılma Süleymaniye Krizi (çuval geçirme) ile belirginleşmiştir.
- FETÖ, özellikle 2000'lerin başından itibaren Türkiye'de büyüyerek siyasi ve ekonomik olarak güçlenmiş bir örgüttür. Kamu kurumlarında kadrolaşmaya devam etmiştir. Örgüt, adliye, mülkiye, askeriye, eğitim ve emniyet başta olmak üzere bütün devlet kurumlarında kadrolaşmıştır. Paralel devlet yapılanması çerçevesinde istihbarat, bilişim, özel kalem ve personel başkanlıklarını ele geçirmiştir.
- Yumuşama Dönemi (1962-1979), Doğu ve Batı blokları arasındaki gerginliğin azalması ve iş birliğinin artmasıyla karakterize edilen bir dönemdir. Bu dönemde, ABD ve SSCB gibi süper güçler, nükleer savaş tehlikesini azaltmak ve karşılıklı çıkarlarını korumak amacıyla diyalog ve anlaşma yoluna gitmişlerdir. Yumuşama, siyasi, ekonomik, kültürel ve teknolojik alanlarda anlaşmaların artmasına yol açmıştır. Uluslararası siyasete etkileri şu şekilde özetlenebilir: * Doğu ve Batı blokları arasındaki ilişkilerin normalleşmesi * Silahlanma yarışının sınırlandırılmasına yönelik çabaların artması * Uluslararası örgütlerin rolünün güçlenmesi * Soğuk Savaş'ın etkilerinin azalması SALT I (Stratejik Silahların Sınırlandırılması Antlaşması), 1972'de ABD ve SSCB arasında imzalanan önemli bir anlaşmadır. Bu antlaşma, iki ülke arasındaki nükleer silahlanma yarışını sınırlamayı amaçlamış ve ilişkilerde bir dönüm noktası olmuştur. Helsinki Deklarasyonu ise, 1975'te 35 Avrupa ülkesi, ABD ve Kanada tarafından imzalanmıştır. Bu deklarasyon, Avrupa'da güvenlik ve iş birliğini artırmayı, insan haklarına saygıyı teşvik etmeyi ve devletler arasındaki ilişkileri düzenlemeyi amaçlamıştır. Helsinki Deklarasyonu, Avrupa'da yumuşama sürecine önemli bir katkı sağlamıştır.
- * Lübnan iç savaşının Arap devletleri arasında ortaya çıkardığı gerginlik * Arap-İsrail savaşlarının Mısır ekonomisine verdiği yıkım ile dış borçların ödenmesinde yaşanan sıkıntılar, * İsrail’in eline geçen Sina Yarımadası’nı geri alabilmek, * İsrail ile yapılan savaşlarda Sovyetlerden alınan silahların yetersiz olması Camp David Antlaşması neticesinde ABD ve Batı’dan alınması düşünülen yeni nesil silahlara duyulan ihtiyaç, * Ekonomik kalkınmayı sağlamada ABD ve Batı’dan gelecek yardımlara duyulan ihtiyaç
- OAPEC'in başlıca amaçları şunlardır: * Arap-İsrail savaşlarında İsrail'e destek veren Avrupa ve ABD'yi cezalandırmak. * Dünya kamuoyunun ilgisini Filistin meselesine çekmek. * İsrail üzerinde baskı oluşturmak. * Petrol gelirlerini artırmak.
- Türkiye, 1956 yılından itibaren "Ada'nın taksimi" tezini, Kıbrıslı Türklerin Ada'daki varlığını ve güvenliğini teminat altına almak, Enosis (Yunanistan'a bağlanma) tehlikesini bertaraf etmek ve iki toplumun (Türk ve Rum) barış içinde bir arada yaşayamayacağı düşüncesinden hareketle savunmuştur. Bu tezin Kıbrıs Türkleri açısından kazanımları şunlardır: * Fiziki Güvenlik: Taksim tezi, Kıbrıs Türklerinin Rum saldırılarından korunmasını amaçlamıştır. * Siyasi Temsil: Taksim ile Kıbrıs Türkleri, kendi yönetimlerini kurma ve siyasi karar alma süreçlerine katılma imkanı bulmuştur. * Kültürel Kimlik: Taksim, Kıbrıs Türklerinin kendi kültürel kimliklerini koruma ve geliştirme fırsatı sunmuştur. * Ekonomik Kalkınma: Taksim ile Kıbrıs Türkleri, kendi ekonomik kaynaklarını yönetme ve kalkınma fırsatına sahip olmuştur.
- 1974-77 döneminde Türkiye ekonomisi; dış borçlanma, döviz kıtlığı, bütçe açıkları, iç tasarrufların düşmesi, dış açığın artması ve petrol ürünleri gibi temel ihtiyaç maddelerinin temininde yaşanan sıkıntılar gibi önemli sorunlarla karşı karşıya kalmıştır. Bu sorunların temel nedenleri arasında; DÇM (dövize çevrilebilir mevduat) kullanımıyla artan dış borç yükü, Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası artan savunma harcamaları, ithalat gereksinimindeki artış, KİT (kamu iktisadi teşebbüsleri) açıkları ve dış tasarruflara bağımlı büyüme modeli yer almaktadır.
- 1. D 2. Y 3. D 4. D 5. D 6. Y 7. Y 8. D 9. D 10. Y