11.Sınııf Sosyoloji Sene Sonu Yazılı
-
Toplumsal kurumların olumlu ve olumsuz işlevlerine üçer tane örnek veriniz.
-
Çekirdek aile modelinin ortaya çıkış nedenlerini ve özelliklerini açıklayınız.
-
"Kadın hareketlerinin Batı'daki gelişim aşamalarını açıklayınız."
-
"Umut Yıldızı Projesi" gibi toplumsal projelerin risk altındaki çocukların topluma kazandırılmasındaki önemini ve toplumsal kurumlara düşen rolleri değerlendiriniz.
-
Kültürel gecikme nedir? William Ogburn'un bu kavramı açıklarken vurguladığı temel unsurları belirtiniz.
-
Kültür merkezciliği nedir? Açıklayınız. ve bu tutumun sakıncaları nelerdir? Tartışınız.
-
Yabancı hayranlığına yol açan toplumsal nedenler nelerdir? Metinden yararlanarak üç tane örnek veriniz.
-
Aşağıda verilen cümlelerden doğru olanların başına (D), yanlış olanların başına (Y) koyunuz.
1. (.....) Geniş aile yapısı, sanayileşmenin tamamlandığı toplumlarda daha yaygın olarak görülür.
2. (.....) Çekirdek aile, anne, baba ve evlenmemiş çocuklardan oluşan en küçük toplumsal birimdir.
3. (.....) Akrabalık ilişkileri, modern toplumlarda geleneksel toplumlara göre daha önemlidir.
4. (.....) Tek ebeveynli aileler, boşanma oranlarının artmasıyla birlikte yaygınlaşmaktadır.
5. (.....) Aile, sadece biyolojik bağlara dayalı bir kurumdur.
6. (.....) Ailede kararlar genellikle en genç üyeler tarafından alınır.
7. (.....) Sanayileşme, ailenin üretim fonksiyonunu azaltmıştır.
8. (.....) Medeni Kanun, kadın ve erkeklerin eşit haklara sahip olmasını sağlamıştır.
9. (.....) Aile kurumunun geleceği hakkında kesin bir tahminde bulunmak mümkündür.
10. (.....) Türkiye'de aile yapısı, Batı toplumlarındaki aile yapılarından farklılıklar göstermektedir.
-
Aşağıda verilen eşleştirmeleri yapın:
a. Bilgi ve görgü sahibi insan
b. İnsan topluluklarının geçmişten günümüze ilerleyen kültürü
c. Toplumsal hayatın bütününü kuşatan kavram
d. İnsanın toplumsal etkinliğinin tüm alanlarını kapsayan genel kavram
e. İnsan eliyle şekillendirilen varlık
f. İnsan müdahalesi olmaksızın var olan
g. Dikey hareketliliği sağlayan bir fonksiyon
h. Toplumsal statü ve saygınlık ile yakın ilişki
ı. Bilgi üretimi en önemli değerler arasında
i. Risk altında bulunan çocukların topluma kazandırılması
1. (.....) Orman
2. (.....) Bahçe
3. (.....) Kültür
4. (.....) Eğitim
5. (.....) Kültürlü İnsan
6. (.....) Antropoloji
7. (.....) Umut Yıldızı Projesi
8. (.....) Sosyoloji'de Kültür
9. (.....) Bilgi Üretimi
10. (.....) Eğitim ve Statü
CEVAP ANAHTARI
- * Olumlu İşlevler: 1. Gruplarda yüksek düzeyde bütünleşme, iş birliği ve dayanışmayı sağlar. 2. Bireylere kendi özel yetenek ve isteklerini geliştirebildiği roller sunar. 3. Kültürün istikrarı ve koordinasyonu için aracı olarak hizmet eder. * Olumsuz İşlevler: 1. Ani değişmelere müsait değildir, yeniliğin topluma girmesini engelleyebilir. 2. Bireylerin kişiliğini engelleyici rol oynayabilir, özgürlükleri sınırlayabilir. 3. Bireylerin gelişigüzel, keyfî ve başkaları için tehlikeli olabilecek davranışlarını frenlemek suretiyle toplumsal kontrolü sağlar.
- Çekirdek aile modeli, sanayileşmenin tamamlandığı Batı toplumlarında ortaya çıkmıştır. Anne, baba ve evlenmemiş çocuklardan oluşur. Bitişik aile ve akrabalık ilişkileri asgari seviyededir.
- "Batı'daki kadın hareketleri üç aşamada gelişmiştir: 1. Ekonomik hayatta var olma, 2. Toplumsal hayatta söz sahibi olma, 3. Her alanda erkeğin düzeyine çıkma."
- "Umut Yıldızı Projesi" gibi projeler, risk altındaki çocukların suç ve zararlı alışkanlıklardan korunması, mesleki beceri kazanması ve istihdam edilmesi yoluyla topluma sağlıklı bireyler olarak kazandırılmasında çok önemlidir. Bu tür projelerde valilik, emniyet müdürlüğü, belediye, İŞKUR, milli eğitim müdürlüğü, gençlik ve spor il müdürlüğü, vakıflar ve sivil toplum kuruluşları gibi çeşitli toplumsal kurumlar işbirliği yaparak önemli roller üstlenirler.
- Kültürel gecikme, bir toplumsal sistemdeki maddi kültürün (teknoloji gibi) değişime ayak uydurmasının, manevi kültürün (hukuk, gelenekler gibi) aynı hızda değişememesi nedeniyle geride kalması durumudur. Ogburn, bu durumun bir uyumsuzluk ve boşluk yarattığını vurgular. Maddi kültür hızlı değişirken, manevi kültür bu değişime adapte olmakta gecikir.
- Kültür merkezciliği, kişinin kendi kültürünü esas alarak diğer kültürleri küçümsemesi, kendi kültürünü doğal kabul ederken diğerlerini yapay olarak değerlendirmesidir. Bu tutum, diğer kültürleri ve mensuplarını ikinci sınıf saymaya kadar varan çeşitli fikirleri içerir. Sakıncaları ise çatışmacı bir toplumsal iklim yaratması, diğer kültürlere karşı hoşgörüsüzlüğü körüklemesi ve kültürel çeşitliliği engelleyerek toplumsal gelişimi yavaşlatmasıdır.
- Yabancı hayranlığına yol açan toplumsal nedenler şunlardır: * Toplumların sorunlarının çoğaldığı ve gerileme dönemine girdikleri zamanlarda, * Koşullarını değiştirmek için başkalarının tecrübelerinden faydalanma isteği, * Toplumsal sınıfların hızla değişip zenginleştiği ortamlarda.
- 1. (Y) 2. (D) 3. (Y) 4. (D) 5. (Y) 6. (Y) 7. (D) 8. (D) 9. (Y) 10. (D)
- 1.f, 2.e, 3.c, 4.g, 5.a, 6.b, 7.i, 8.d, 9.ı, 10.h