11.Sınıf Biyoloji 2.Dönem Sonu Sınav
-
Baskın tür ve kilit taşı tür kavramlarını açıklayınız ve birer örnek veriniz.
-
Komünite ekolojisi bağlamında, tür zenginliği ve tür yoğunluğu kavramlarını açıklayınız. Yukarıdaki I. ve II. komünitelerin tür zenginlikleri aynı olmasına rağmen, tür yoğunlukları arasındaki farklılıkların olası nedenlerini tartışınız.
-
Tür içi rekabet nedir? Tür içi rekabetin popülasyon yoğunluğu üzerine etkilerini açıklayınız.
-
Türler arası rekabet nedir? Türler arası rekabetin komüniteler üzerindeki etkilerine iki örnek veriniz.
-
Mimikri nedir? Hemeroplanes ornatus (Şahin güvesi) larvasında görülen mimikri örneğini açıklayınız.
-
Komünitede simbiyotik yaşam nedir? Amensalizm, mutualizm, kommensalizm ve parazitizm çeşitlerini kısaca açıklayınız.
-
Kommensalizm nedir? Açıklayınız ve bir örnek veriniz.*
-
Yarı parazit bitkiler ile tam parazit bitkiler arasındaki farkı açıklayınız.*
-
Süksesyon (sıralı değişim) sırasında komünitede hangi özellikler değişir?
-
İnsan kaynaklı bozunmanın süksesyon üzerindeki etkileri nelerdir? Açıklayınız.
-
Hayat tabloları bir popülasyonla ilgili ne tür bilgiler sağlar? Üç tane örnek veriniz.
-
Dışarıya göçün olmadığı popülasyonlarda popülasyon büyüklüğünü belirleyen temel faktörler nelerdir? Açıklayınız.
-
Türkiye'de nüfusun yaş yapısında 1935'ten 2021'e kadar olan değişimi açıklayınız.
-
Nüfusun yaşlanmasının bir göstergesi nedir? Açıklayınız.
-
Aşağıda verilen cümlelerden doğru olanların başına (D), yanlış olanların başına (Y) koyunuz.
1. (.....) Vaşak ve kar tavşanı popülasyonları arasındaki ilişki, av-avcı ilişkisine bir örnektir ve yıllara göre sayısal değişimleri sürekli iniş ve çıkışlar gösterir.
2. (.....) Mimikri, bir organizmanın beslenme amacıyla başka bir organizmaya renk ve görünüm bakımından benzemesidir.
3. (.....) Amensalizm, her iki türün de fayda sağladığı bir simbiyotik ilişki tipidir.
4. (.....) Holozoik beslenme, ölü bitki ve hayvan atıklarını parçalayarak beslenmedir.
5. (.....) Saprotrof canlılar, fotosentez veya kemosentez yaparak inorganik maddelerden organik madde üretirler.
6. (.....) Mutualizmde, iki canlıdan sadece biri diğerinden fayda sağlar.
7. (.....) Alelopati, bir türün salgıladığı maddelerle başka bir türün büyümesini engellemesidir.
8. (.....) Şahin güvesi larvasının yılan başını taklit etmesi, kamuflaj örneğidir.
9. (.....) Yarasaların avlanmak için kullandığı sonar sistemine karşı güvelerin geliştirdiği kulaklar, evrimsel bir adaptasyondur.
10. (.....) Bir komünitede, üreticiden son tüketiciye doğru enerji aktarımı besin ağı ile sağlanır.
-
Aşağıda verilen kavramları tanımlarıyla eşleştiriniz:
a. Klimaks Komünite
b. Süksesyon
c. Birincil Süksesyon
d. İkincil Süksesyon
e. Popülasyon Yoğunluğu
1. (.....) Bozulmuş alanlarda türlerin aşamalı olarak birbirinin yerini alması.
2. (.....) Ortam koşullarına büyük ölçüde uyum sağlamış, dengelenmiş komünite.
3. (.....) Karasal ekosistemlerde yangın, fırtına gibi olumsuz durumlar sonrası gelişen süreç.
4. (.....) Belirli bir zamanda birim alan ya da hacimdeki birey sayısı.
5. (.....) Yeni açığa çıkan yeryüzü şekillerinde meydana gelen süksesyon.
CEVAP ANAHTARI
- * Baskın Tür: Bir komünitede en fazla bulunan veya biyokütlesi en yüksek olan türdür. Örneğin, Kuzey Amerika ormanlarında 1900'lü yılların başlarında Amerikan kestanesi ağacı baskın türdü. * Kilit Taşı Tür: Varlığı veya yokluğu, başka pek çok türün dağılımını ve sayısını etkileyen, komünite üzerinde güçlü bir kontrol sağlayan türdür. Örneğin, çayır köpekleri yer altı tünelleri yaparak toprağın havalanmasını sağlar ve çeşitli hayvanlara yaşam alanı sunar.
- Tür zenginliği, bir komünitede bulunan farklı türlerin sayısıdır. Tür yoğunluğu ise, her bir türün komünite içindeki göreceli bolluğunu veya oranını ifade eder. I. ve II. komünitelerin tür zenginlikleri aynı (3 tür) olmasına rağmen, tür yoğunlukları farklıdır. Bunun nedeni, I. komünitede türlerin eşit oranda dağılmış olması (her tür %33,3) iken, II. komünitede bir türün (Tavuk) baskın olması (%70) ve diğer türlerin (Hindi, Ördek) daha az oranda bulunmasıdır. Bu durum, kaynak rekabeti, çevresel faktörler veya diğer türler arasındaki etkileşimler gibi çeşitli faktörlerden kaynaklanabilir.
- Tür içi rekabet, aynı türün bireyleri arasında ışık, besin, barınma ve eş bulma gibi kaynaklar için yaşanan rekabettir. Popülasyon yoğunluğu arttıkça birey başına düşen kaynak miktarı azalır, bu da büyüme, gelişme, avcılara ve hastalıklara karşı dayanıklılık gibi faktörleri olumsuz etkiler.
- Türler arası rekabet, iki veya daha fazla türün bireylerinin sınırlı kaynaklar için girdikleri mücadeledir. * Çöl karıncalarının bal küpü karıncalarını yuvalarından uzaklaştırması. * Paramecium aurelia ve Paramecium caudatum türlerinin aynı ortamda yetiştirildiğinde P. caudatum'un yok olması.
- Mimikri, bir organizmanın beslenme, korunma veya savunma gibi ihtiyaçları doğrultusunda başka bir organizmaya renk ve görünüm bakımından benzemesidir. Şahin güvesi larvası rahatsız edildiğinde yeşil papağan yılanının başına benzer şekilde baş ve göğsünü şişirerek avcıları uzaklaştırmaya çalışır.
- Komünitede simbiyotik yaşam, aynı komünitede bulunan farklı iki türün bir arada yaşamasına denir. * Amensalizm: Bir tür diğerine zarar verirken kendisi etkilenmez (0/-). * Mutualizm: Her iki tür de fayda sağlar (+/+). * Kommensalizm: Bir tür fayda sağlarken diğeri etkilenmez (+/0). * Parazitizm: Bir tür fayda sağlarken diğeri zarar görür (+/-).
- *Kommensalizm, birlikte yaşayan iki türden birinin yarar sağladığı, diğerinin ise yarar ya da zarar görmediği simbiyotik ilişki türüdür. Örnek olarak, köpek balıklarına tutunarak onların besin parçacıkları ile beslenen Remora balıkları verilebilir.*
- *Yarı parazit bitkiler, üzerlerinde bulundukları bitkinin sadece su ve minerallerini alırken fotosentezi kendileri yapar. Tam parazit bitkiler ise hem su ve mineralleri, hem de organik besinleri konak bitkiden alır ve fotosentez yapamazlar.*
- Süksesyon sırasında komünitede tür çeşitliliği, yoğunluğu ve baskın türler değişir.
- İnsan kaynaklı bozunma, süksesyonun çok daha kısa sürede gerçekleşmesine neden olur ve ekosistemlerdeki etkileri büyüktür. Endüstriyel gelişim, araç sayısının artması, teknolojinin hızlı gelişmesi, nüfus artışı, küresel ısınma gibi faktörler bu bozunmayı hızlandırır.
- Hayat tabloları, bir popülasyondaki bireylerin yaşam istatistiklerini özetleyen tablolardır. Sağladığı bilgilerden bazıları: 1. Doğuşta yaşam beklentisi 2. Her bir yaşta beklenen yaşam süresi 3. Her bir yaştaki hayatta kalanların sayısı
- Dışarıya göçün olmadığı popülasyonlarda hayatta kalma oranı (ölüm oranı) ve üreme oranı (doğum oranı) popülasyon büyüklüğünü belirleyen temel faktörlerdir.
- 1935'te genç nüfus oranı yüksek, yaşlı nüfus oranı düşükken, 2021'de genç nüfus oranı azalmış, yaşlı nüfus oranı artmıştır. Çocuk ve gençlerin toplam nüfus içindeki oranı azalırken, yaşlıların toplam nüfus içindeki oranı artmıştır.
- Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranının %10'u geçmesi nüfusun yaşlanmasının bir göstergesidir.
- 1. (D) 2. (Y) 3. (Y) 4. (Y) 5. (Y) 6. (Y) 7. (D) 8. (Y) 9. (D) 10. (D)
- 1.b, 2.a, 3.d, 4.e, 5.c